Πόσες φορές μπορεί να ανακαλύψει ένας άνθρωπος τον εαυτό του;

Είσαι στα 20 και προσπαθείς να ανακαλύψεις για πρώτη φορά τον εαυτό σου. Ποιος είσαι; Τι δουλειά θα κάνεις;
Εκεί κοντά στα 30 έχεις κατασταλάξει.

Είσαι ο Γιάννης ο λογιστής. Η Άννα η δασκάλα χορού.

Όλα καλά ως εδώ. Με μια μόνο διαφορά.
Διέγραψέ τα όλα και ξεκίνησε από την αρχή.

Μπορείς;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ή σχεδόν από εκεί τουλάχιστον.

* Αρχικά να τονίσω πως στο παρακάτω κείμενο χρησιμοποιώ πολύ απλοϊκά, όρους και έννοιες τεχνολογικής φύσεως, που είναι από την φύση τους πολύπλοκες. Για παράδειγμα, ο όρος “αλγόριθμος” περιλαμβάνει πολύ περισσότερες διαδικασίες από αυτές που υπονοούνται στο κείμενο. Το κάνω για την ευκολία του πράγματος.

Είμαι σίγουρος πως έχετε ακούσει όλοι σας τον όρο “AI” (έη άη). Σωστά; Μιλάμε φυσικά για την τεχνητή νοημοσύνη (Artificial intelligence) που σύντομα θα κατακτήσει τα πάντα.

Χιλιάδες κείμενα περιγράφουν την εποχή που έρχεται σαν μια επανάσταση. “Η επανάσταση του AI” σου λέει ο ένας. “Θα μπούμε στην AI εποχή” σου λέει ο άλλος.

Υπάρχει ένα θεμελιώδες λάθος σε όλη αυτή την προσέγγιση όμως. Σε κάθε “επανάσταση” στο παρελθόν, υπήρξε ένα μοτίβο.

  1. Ξεκινούσε η αλλαγή.
  2. Ο άνθρωπος δέχονταν το αρχικό σοκ.
  3. Η αλλαγή κορυφωνόταν.
  4. Όλοι προσαρμόζονταν στα νέα δεδομένα.
  5. Η ζωή συνεχιζόταν στα νέα πλαίσια..

Αυτό που ελάχιστοι έχουν κατανοήσει είναι πως το AI δεν είναι άλλη μια επανάσταση στην ανθρώπινη ιστορία. Δεν θα έρθει να αλλάξει μια φορά τα δεδομένα. Και δεν θα υπάρχει νεκρός χρόνος μεταξύ της αλλαγής και της κορύφωσης.
Άλλωστε δεν θα κορυφωθεί μόνο μια φορά. Θα το κάνει συνέχεια σε εκθετικό βαθμό και ένταση.

Τι δουλειά κάνεις;

Να μια πολύ συνηθισμένη ερώτηση. Η “δουλειά” που κάνει κάποιος είναι προσωπική επένδυση. Τον εξασφαλίζει. Τον καθορίζει κοινωνικά.

“Αυτός είναι γιατρός”, σου λέει.

Πάμε να αλλάξουμε τώρα λίγο την ερώτηση αυτή.

“Τι δουλειά κάνεις τώρα;”

Αυτός ο χρονικός προσδιορισμός αλλάζει τα πάντα. Αλλά ας το δούμε λίγο από πιο κοντά.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τα πάντα. Το λέμε, αλλά δεν το κατανοούμε. Το εργασιακό “status quo” θα καταρρεύσει και θα μετατραπεί σε κάτι το εντελώς ρευστό. Κάτι σχεδόν απροσδιόριστο με τα σημερινά δεδομένα.

Όχι μία φορά. Συνέχεια.

Είσαι λογιστής κάπου εκεί στα 30. Ανακαλύπτεται λοιπόν ένας αλγόριθμος που μπορεί να κάνει τα λογιστικά σε ελάχιστο χρόνο, με 100% ακρίβεια και πάντα ενημερωμένα αυτομάτως με τις τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις (τις οποίες πιθανότητα θα αποφασίζει άλλος αλγόριθμος με τον οποίο θα μιλάει απευθείας ο λογιστικός αλγόριθμος).

Το σύστημα σε ενημερώνει λοιπόν, πως πλέον δεν θα είσαι αναγκαίος σαν λογιστής, αλλά υπάρχει μεγάλη ανάγκη για δασκάλους ζωγραφικής (αφού οι αλγόριθμοι δεν έχουν καταφέρει ακόμα να κάνουν αυτή την εργασία καλύτερα από τον μέσο άνθρωπο).

Με κάποιο τρόπο λοιπόν καταφέρνεις εκεί στα 35 σου να γίνει δάσκαλος ζωγραφικής. Όλα καλά.

Πέντε χρόνια μετά όμως, ένας άλλος αλγόριθμος μπορεί να προσφέρει προσωποποιημένη εκμάθηση σε κάθε άνθρωπο με βάση το μοναδικό του βιοχημικό προφίλ. Έτσι ο καθένας μαθαίνει να ζωγραφίζει με τον απόλυτο τρόπο που είναι σχεδιασμένος για να μάθει αυτός και μόνο.

Μάντεψε τι θα γίνει. Ακριβώς.

Υπάρχει ανάγκη τώρα για data scientists. Είσαι κάπου εκεί στα 40κάτι σου και με κάποιο τρόπο καταφέρνεις να ειδικευτείς σε αυτό τον τομέα.

Μάντεψε πάλι τι θα γίνει όταν θα είσαι στα 50 σου. Και στα 60 ξανά.

Το βασικό εργασιακό πρόβλημα λοιπόν που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο άνθρωπος, είναι μάλλον ψυχολογικό.

Η εργασιακή σαλαμάνδρα

Ο “μοντέρνος άνθρωπος” θα πρέπει λοιπόν να εκπαιδευτεί ακριβώς σε αυτό. Στο να είναι δηλαδή πολύ δεκτικός σε μεγάλες αλλαγές. Να μην τον επηρεάζουν συναισθηματικά και να μπορεί να επενδύει μεγάλες ποσότητες συγκέντρωσης και φαιάς ουσίας για μικρό χρονικό διάστημα χρήσης του αποτελέσματός τους. Να γίνει δηλαδή εργασιακή σαλαμάνδρα.

Αυτό βέβαια είναι σχεδόν σίγουρο πως θα δημιουργήσει μια (ή τουλάχιστον μια) “ασύμβατη γενιά”. Μια γενιά που ουσιαστικά θα “φάει” όλο αυτό το κύμα ξαφνικά στα μούτρα και μέχρι να συνέλθει θα έχει περάσει στο άλλο χωριό (που έλεγε και ο παππούς μου). Δεν θα προλάβει δηλαδή να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.

Γιατί, αν το σκεφτείς, ποιος σε προετοιμάζει για αυτό που έρχεται; Θα σου πω. Κανείς.

Yuval Noah Harari

Ο Yuval Noah Harari λέει κάτι που φανερώνει την ευθύνη των κρατών σε όλη αυτή την ιστορία. Πιστεύει πως οι ταινίες και τα βιβλία “επιστημονικής φαντασίας” είναι τα μόνα που προσπάθησαν να “εκπαιδεύσουν” τον άνθρωπο για αυτό που έρχεται.

Το σχολείο που στέλνεις το παιδί σου, το προετοιμάζει για αυτό που πέρασε. Αυτή είναι η αλήθεια. Γιατί δεν μπορεί κάποιος που δεν κατανοεί αυτό που έρχεται, να σε προετοιμάσει για αυτό. Έτσι δεν είναι;

Τι θα συμβεί άραγε στο μέλλον, όταν ένα θέμα που θα έπρεπε να είναι στην καθημερινή μας ατζέντα σήμερα, δεν υπάρχει καν εκεί;

Σαν “περίεργος” άνθρωπος της τεχνολογίας που τα ψιλό-ψάχνει αυτά, με εξιτάρει όλη αυτή η προοπτική. Σαν πατέρας όμως, πραγματικά προβληματίζομαι.

Στα 18 της η Ηλέκτρα μου, θα έχει αποφοιτήσει από ένα σχολείο που θα την έχει προετοιμάσει να δώσει ένα τεστ. Ένα τεστ που θα της δώσει ένα χαρτί το οποίο δεν θα έχει κανένα νόημα και καμιά χρήση. Ας μην επεκταθώ όμως σε αυτό το θέμα, γιατί θα γράφω για μέρες. Θα τα πούμε σε άλλο post όμως.

Οι εταιρίες

Σε εταιρικό επίπεδο οι εξελίξεις θα είναι δραματικές. Ενώ εκ πρώτης, το περιβάλλον φαίνεται να είναι εξαιρετικά ευνοϊκό για την επιχειρηματικότητα, αφού θα μπορεί κάποιος να αντικαταστήσει στρατιές ανθρωπίνου δυναμικού με έναν αλγόριθμο ρίχνοντας το κόστος παραγωγής, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον αυτή η τακτική μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.

από την ταινία “The Matrix”

Όσο οι αλγόριθμοι αυτοβελτιώνονται, το κόστος παραγωγής θα πέφτει. Θα φτάσουμε λοιπόν σε μια κατάσταση που οι τιμές θα είναι τόσο χαμηλές που δεν θα υπάρχει αγοραστικό ενδιαφέρον. Και αυτό, γιατί όταν κάτι αποτελεί πλέον “ευκολία” δεν μπορεί να πουληθεί ανταγωνιστικά. Σχεδόν δεν θα έχει αξία.

Αλλά ακόμα και για τα προϊόντα που θα έχουν αξία, δεν θα υπάρχει η αγοραστική δύναμη για να τα στηρίζει.

Παράλληλα, όπως οι αλγόριθμοι θα καταστήσουν εκατομμύρια ανθρώπους “μη συμβατούς” με το σύστημα, έτσι ακριβώς θα συμβεί και σε εταιρικό επίπεδο.

Οι εταιρίες που θα χρησιμοποιήσουν αλγορίθμους αντί ανθρώπων με αποτέλεσμα να ρίξουν δραματικά το κόστος τους, θα επενδύσουν το κεφάλαιο αυτό σε έρευνα και υποδομές.

Έρευνα για νέους αλγορίθμους ή υποδομές μέσα από τις οποίες οι ίδιοι οι αλγόριθμοι θα μπορούν να αυτό-εκπαιδευτούν και να μεταλλαχθούν σε νέες ανακαλύψεις. Όταν μια εταιρία εφευρίσκει κάτι τέτοιο λοιπόν, φανταστείτε τι θα συμβεί στον επιχειρηματικό κλάδο που εξυπηρετούσε αυτή την ανάγκη μέχρι εκείνη την στιγμή.

Εταιρικοί τιτάνες

πη΄γη¨: Greentech Media

Το αποτέλεσμα θα είναι να μείνουν ουσιαστικά μια χούφτα εταιρίες, οι οποίες θα έχουν καταπιεί τα πάντα και θα προσφέρουν τις υπηρεσίες αυτών, μέσα από δικές τους υποδομές.

Η Google, η Facebook, η Amazon, η Alibaba και η Microsoft είναι μόνο μερικές από τις εταιρίες που έχουν τα φόντα αυτή την στιγμή να παίξουν αυτό τον ρόλο στο άμεσο μέλλον.

Τα σενάρια

Ο άνθρωπος θα πρέπει αρχικά με βίαιο τρόπο να ανασυντάξει την βιοχημεία του και να προσαρμοστεί στην νέα τάξη πραγμάτων. Η σύγκρουση με την σημερινή του φύση θα είναι κυκλώπεια.

Βασικές έννοιες θα αλλάξουν και κατεστημένα δεκαετιών θα καταρρεύσουν σε λίγους μήνες ανεπιστρεπτί.

Οι ανέτοιμες κυβερνήσεις, θα αναγκαστούν άκομψα να προβούν σε νομοθεσίες της λογικής “πονάει χέρι, κόβει χέρι”. Οι κυβερνήτες, μη κατανοώντας σε βάθος το τι έχει συμβεί, θα απευθυνθούν στις ίδιες εταιρίες που κυριαρχούν για να λάβουν τεχνογνωσία ώστε να μπορέσουν να νομοθετήσουν αποτελεσματικότερα. Και τι συμβαίνει, όταν ρωτάς αυτόν που θες ουσιαστικά να περιορίσεις, για το πως θα το κάνεις;

Οι πληροφορίες που θα λάβεις θα είναι συγκεκριμένες, όπως και οι κατευθύνσεις. Και ο αέναος κύκλος θα συνεχιστεί μέχρι να μην γίνεται αλλιώς. Αδιέξοδο.

Δυστυχώς σε αυτό το σενάριο, το Matrix φαντάζει σαν παιδική χαρά. Αλλά ας κλείσουμε με το καλό σενάριο, γιατί είμαι από την φύση μου θετικός και αισιόδοξος άνθρωπος.

Σε αυτό, οι κυβερνήσεις αφουγκράζονται την επιστημονική κοινότητα που χρόνια τώρα κραυγάζει για νομοθέτηση και κανόνες. Μαζί με άτομα του τεχνολογικού χώρου, ψυχολόγους, οικονομολόγους και άλλες ειδικότητες, συντάσσουν ένα αρχικό σύνολο κανόνων πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη, τις εταιρίες και τα όρια μέσα στα οποία μπορούν όλοι να κινηθούν.

Παράλληλα, είναι απαραίτητο να υπάρχει σαφές σχέδιο διαχείρισης κρίσεων. Τι θα συμβεί, δηλαδή, όταν ένας αλγόριθμος “ξεφύγει” από τα πλαίσια στα οποία προβλέπαμε πως θα κινηθεί. Ποιες διαδικασίες θα πρέπει να ενεργοποιηθούν ακαριαία; Ειδικά αυτό είναι πολύ σημαντικό να γίνει το γρηγορότερο.

Αν αυτό σας φαντάζει μακρινό σενάριο, σκεφτείτε πως μόλις τον Σεπτέμβρη του 2016, ο αλγόριθμος AI που χρησιμοποιεί η Google για να κάνει μεταφράσεις κειμένων από μια γλώσσα σε μια άλλη (για την υπηρεσία Google translate), δημιούργησε από μόνος του μια καινούργια γλώσσα η οποία θεωρείται “interlingua”. Μια γλώσσα δηλαδή δημιουργείται από την τεχνητή νοημοσύνη για να εξυπηρετήσει κάποιο σκοπό.

Και ξέρετε τι; Κανείς δεν του είπε να το κάνει. Το έκανε γιατί μπορούσε.

Τι θα γινόταν αν ένας αλγόριθμος που έχει πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα, τα κωδικοποιούσε αυτόματα μόνος του (encryption) και δεν μας έδινε τα κλειδιά για να αναστρέψουμε την κωδικοποίηση αυτή (decryption); Αν ζητούσε και κάποιο αντάλλαγμα για να το κάνει (έτσι για να το πάω ακόμα πιο πέρα);

Εν κατακλείδι (να κάτι που μου έμεινε από το σχολείο), η ανέλεγκτη πρόοδος της τεχνολογίας (της οποίας ήμουν και είμαι οπαδός), αρχίζει να με τρομάζει (γερνάω μαμά..). Και αυτό, όχι γιατί η τεχνολογία αυτή καθεαυτή αποτελεί την απειλή.

Το γεγονός όμως πως οι άνθρωποί που βρίσκονται σε θέσεις κλειδιά σήμερα, κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου, μου σηκώνει το φρύδι λίγο με προβληματισμό δεν σας κρύβω.

Συνεχίζω να παρακολουθώ και να αφουγκράζομαι με μεγάλο ενδιαφέρον και αγωνία.

Τι θα γίνει άραγε στο επόμενο επεισόδιο;

COPYRIGHTSWORLD.COM VERIFICATION BADGE - CLICK TO VERIFY!